Báo cáo thứ hạng trên màn hình công cụ rất tiện để xem nhanh, nhưng khi bạn muốn tự đặt câu hỏi sâu hơn — nhóm nào tiến bộ nhất tháng này, thiết bị nào đang kéo cả bộ từ khóa xuống, từ khóa nào biến động mạnh nhất — thì bảng tính mới là nơi làm việc thật sự. Đưa dữ liệu thứ hạng vào bảng tính cho phép bạn sắp xếp, lọc, tính trung bình và so sánh theo cách mà không một báo cáo có sẵn nào làm vừa ý bạn hoàn toàn.
Một bản xuất dữ liệu hữu ích cần những cột nào?
Dù bạn lấy dữ liệu từ công cụ nào, một bản xuất hữu ích đều cần ít nhất các cột sau: ngày đo, từ khóa, vị trí xếp hạng, thiết bị, quốc gia, và trang đích đang xếp hạng. Ngày đo cho phép bạn vẽ xu hướng theo thời gian; thiết bị và quốc gia cho phép bạn tách số liệu, vì hạng trên điện thoại và máy tính, hay ở hai quốc gia khác nhau, có thể khác nhau rất nhiều.
Ngoài các cột bắt buộc, bạn nên có thêm cột nhóm chủ đề cho mỗi từ khóa, tức nhóm ý định mà từ khóa thuộc về. Cột này thường không có sẵn trong bản xuất thô mà bạn phải tự thêm vào, bằng cách đối chiếu với bảng phân nhóm mà bạn đã xây dựng.
Làm sạch dữ liệu trước khi phân tích
Dữ liệu thô gần như luôn cần làm sạch trước khi phân tích. Việc đầu tiên là xử lý các ngày không có vị trí, tức những ngày từ khóa nằm ngoài Top 30 và không được ghi nhận hạng cụ thể. Bạn nên quy ước rõ ràng cho những ô này, ví dụ để trống và loại khỏi phép tính trung bình, hoặc gán một giá trị quy ước như 31 để tính toán.
Tiếp theo, hãy chuẩn hóa tên từ khóa và tên trang đích: xóa khoảng trắng thừa, thống nhất chữ hoa chữ thường, và đảm bảo cùng một từ khóa không xuất hiện dưới hai cách viết khác nhau. Nếu bảng của bạn có dữ liệu từ nhiều nguồn, hãy kiểm tra trùng lặp theo cặp ngày và từ khóa, vì một dòng trùng sẽ làm lệch mọi phép tính trung bình và đếm.
Tính trung bình theo nhóm và theo thiết bị
Phân tích đầu tiên nên làm là bảng tổng hợp trung bình vị trí theo nhóm chủ đề và theo thiết bị. Trong bảng tính, bạn có thể dùng hàm tổng hợp có điều kiện để tính vị trí trung bình của mỗi nhóm trên điện thoại và trên máy tính riêng biệt. Kết quả cho thấy ngay nhóm nào đang mạnh, nhóm nào đang yếu, và nhóm nào có chênh lệch lớn giữa hai thiết bị.
Bạn cũng nên tính tỷ lệ từ khóa của mỗi nhóm nằm trong Top 3, Top 10 và Top 30. Vị trí trung bình đôi khi bị kéo lệch bởi vài từ khóa cực đoan, trong khi tỷ lệ Top 10 cho thấy sức mạnh tổng thể của nhóm một cách cân bằng hơn. Khi tỷ lệ Top 10 của một nhóm tăng dần qua các tháng, bạn có bằng chứng rõ ràng rằng nhóm đó đang tiến bộ thật sự, chứ không phải chỉ một vài từ khóa may mắn lên hạng.
Tìm từ khóa biến động mạnh nhất
Phân tích thứ hai là tìm những từ khóa biến động mạnh nhất trong khoảng thời gian bạn quan tâm. Hãy tính hiệu số giữa vị trí đầu kỳ và cuối kỳ cho mỗi từ khóa, rồi sắp xếp từ mức tăng mạnh nhất đến mức giảm mạnh nhất. Danh sách này chính là danh sách việc cần làm của bạn: những từ tăng mạnh cho biết nội dung nào đang hiệu quả để bạn học theo, những từ giảm mạnh cho biết trang nào cần kiểm tra gấp.
Ngoài biến động đầu kỳ và cuối kỳ, bạn nên để ý những từ khóa dao động liên tục lên xuống với biên độ lớn trong suốt kỳ. Những từ này thường thuộc về các chủ đề mà Google đang thử nghiệm lại thứ hạng, hoặc đang có nhiều đối thủ cạnh tranh gay gắt.
So sánh theo tháng và ghi chú thay đổi
Phân tích thứ ba là so sánh theo tháng: vị trí trung bình của mỗi nhóm tháng này so với tháng trước, và tỷ lệ Top 10 của mỗi nhóm qua từng tháng. So sánh theo tháng giúp bạn thoát khỏi nhiễu hằng ngày và nhìn thấy xu hướng thật. Một nhóm giảm nhẹ trong một tuần có thể không đáng lo, nhưng giảm ba tháng liên tiếp thì chắc chắn cần hành động.
Cuối cùng, hãy thêm một cột ghi chú cho những thay đổi quan trọng: ngày bạn sửa nội dung một trang, ngày website gặp sự cố kỹ thuật, hay ngày đối thủ lớn xuất bản nội dung mới. Khi đối chiếu biểu đồ xu hướng với cột ghi chú này, bạn sẽ thấy mối liên hệ giữa hành động và kết quả rõ ràng hơn rất nhiều. Nếu bạn muốn bắt đầu thu thập dữ liệu đều đặn để đưa vào bảng tính, bạn có thể thiết lập dự án theo dõi của mình tại trang đăng ký và ghi lại lịch sử thứ hạng theo từng ngày.
Kết luận
Phân tích thứ hạng bằng bảng tính không đòi hỏi kỹ thuật cao siêu, chỉ đòi hỏi dữ liệu đủ cột, làm sạch cẩn thận, và vài phép tính tổng hợp đúng chỗ. Khi bạn đã có trung bình theo nhóm, tỷ lệ Top 10, danh sách biến động mạnh và bảng so sánh theo tháng, bạn sẽ ra quyết định dựa trên bằng chứng thay vì cảm giác. Nếu muốn tham khảo thêm các phương pháp theo dõi thứ hạng khác, bạn có thể xem thêm tại chuyên mục blog của Keyword.help và bắt đầu xây dựng bảng phân tích đầu tiên cho bộ từ khóa của mình.